Quá tải là dấu hiệu bạn cần thay đổi

Updated: Oct 8

Chuyện của một người hay vạn người?

Tâm An (30 tuổi, sống tại TP.HCM) là một người trẻ năng động và cầu tiến trong xã hội hiện đại, nhưng gần đây mỗi sáng An thức dậy một cách uể oải và cảm thấy mình ngày hôm nay trông thật ảm đạm. Tâm trí An vẫn chưa phục hồi tốt sau chuỗi ngày mệt mỏi trong chồng chất núi nhiệm vụ. Ngày nào cũng vậy, bắt đầu bằng việc tất bật chuẩn bị cho gia đình, rồi đến công ty, gặp gỡ đồng nghiệp, đối tác, khách hàng và cố giữ bản thân trong nụ cười thật tươi nhưng trong lòng thì ủ rủ.

Ở công ty, An chán chường việc đồng nghiệp ganh ghét và đấu tố nhau; khách hàng thì không ngừng phàn nàn về dịch vụ chất lượng sản phẩm; cấp dưới thì nổi loạn và rất hay đòi hỏi; sếp thì như chiếc loa phóng thanh bên tai thúc giục các kế hoạch cần được gấp gáp trình duyệt; đứa con út nhà thì sốt và nôn ói; chồng lại vừa quyết định thôi việc công ty cũ; tin nhắn điện thoại nhắc nợ vay ngân hàng thông báo inh ỏi…

Nhiều áp lực ập vào An đến nỗi cô nghĩ mình có thể sẽ bị nổ tung hay bị xé toạc bất cứ lúc nào. Đến cuối ngày An gần như kiệt quệ, một chút năng lượng ít ỏi còn sót lại được mang về nhà thì cũng dùng để gây nhau với chồng hay mắng con. Ngày qua ngày, mọi thứ càng trở nên tồi tệ không còn như An mong đợi. An nhận thấy mình bất tài, thất bại trong mọi thứ, chán nản, dường như trầm cảm và dĩ nhiên là mọi người xung quanh An đều thấy cảm được điều đó và không khỏi lo lắng rằng cô rồi sẽ suy sụp.

Xã hội hiện đại mang đến những cơ hội và trải nghiệm tuyệt vời cho mỗi người, nhưng cũng tạo ra không ít thách thức để chúng ta có thể tiến đến mục tiêu thành công trong cuộc đời. Do đó nhiều vai trò và trách nhiệm cần thực hiện cùng với vàn nhu cầu cần được đáp ứng, đã vô tình tạo ra những áp lực lớn khiến cho việc sống và sự sinh tồn của nhiều người trở nên vất vả và chịu đựng.

Trong một cuộc khảo sát với 10.000 người thì có đến 1/3 có dấu hiệu của Hội chứng quá tải. Một cuộc nghiên cứu lớn khác tại Phần Lan cho thấy 25% người trong độ tuổi lao động mắc một dạng nhẹ của quá tải, 3% thuộc dạng nặng mà có thể được chuẩn đoán là Rối loạn trầm cảm (Honkonen et al, 2006).

Theo một khảo sát khác được thực hiện tại 40 thành phố lớn trên khắp thế giới, châu Á đóng góp 3 nơi (trong top 5) có tỉ lệ nguồn nhân lực bị vắt kiệt sức lao động cao nhất, đó là Nhật Bản, Singapore và Malaysia.

Làm việc căng thẳng dẫn đến kiệt sức cũng là nguyên nhân khiến con người rơi vào trạng thái trầm cảm, thậm chí là truỵ tim, đột quỵ hoặc tự tử. Tại Nhật, mỗi năm có trên 2.000 ca tử vong có liên quan đến công việc, chủ yếu là từ đau tim, đột quỵ, trầm cảm và tự tử.


Hội chứng quá tải (Burnout) là gì?

Có thể hiểu là một trạng thái tâm lý tiêu cực được tích trữ lâu dài thường được hình thành trong bối cảnh công việc (Theo nghiên cứu của Schaufeli & Enzmann 1998). Ba yếu tố nhận biết chính một người đang trong tình trạng quá tải: kiệt sức, hoài nghi và giảm hiệu quả công việc. Sự kiệt sức thể hiện trên cả mặt tâm trí, cảm xúc lẫn cảm giác cơ thể - khiến họ không thể thực hiện được các nhiệm vụ thêm nữa; tình trạng căng thẳng (stress) và tiêu cực kéo dài dẫn đến bi quan, dễ nổi giận, thiếu kiên nhẫn, nhạy cảm thái quá, nghi ngờ về năng lực và hiệu quả của bản thân; có nguy cơ cao dẫn đến trầm cảm. Bên cạnh đó, những triệu chứng về mặt thể lý có thể xảy ra như đau đầu, rối loạn giấc ngủ, khó thở, đau bụng, căng cơ, tăng nhịp tim, tăng huyết áp, đổ mồ hôi nhiều, nóng sốt, giảm sức đề kháng và suy sụp cơ thể.

Sự quá tải tác động tiêu cực không chỉ với người đó mà còn đến những người xung quanh vì sự kết nối chặt chẽ với nhau giữa các cá thể trong xã hội như một hiệu ứng domino lan truyền, từ nhẹ đến nặng. Đối với cá nhân, việc thất bại liên tục vì nguyên nhân quá tải sẽ dẫn đến lòng tự tin và tự trọng bị yếu dần, không còn cảm nhận được ý nghĩa và mục tiêu sống. Họ dần mất động lực và niềm tin nơi bản thân và xung quanh, luôn cảm thấy biến cố đến dồn dập với mình một cách cực đoan trên hành trình. Đối với nhóm, gia đình, tổ chức là sự góp phần tạo ra tiêu cực, trì trệ, nặng nề, yếu kém hay sai lầm không đáng có vào bầu không khí chung.

Thông thường những nguyên nhân của hội chứng quá tải đến từ sự chồng chất trách nhiệm, nhu cầu và kỳ vọng; sự dồn dập vấn đề cần giải quyết cùng một thời điểm. Bên cạnh đó còn có thể là sự mất kiểm soát với những thay đổi không ngừng từ bên ngoài hay cảm xúc tiêu cực đè nén về các mối quan hệ và nhiệm vụ. Cách sinh hoạt thường ngày không điều độ: ăn uống kém, bỏ bữa, thức khuya, ít vận động.. cũng là một lý do góp phần vào trạng thái quá tải.

Giải pháp cho sự quá tải

Câu hỏi đặt ra là làmthếnàođểcóđượcnănglượngtrọnvẹn và mỗingày đến mangniềmvui,sựhứngkhởitrảinghiệmvà tràn đầy ýnghĩa? Điều tiên quyết chính là cần thoát ra tình trạng quá tải và rối ren tâm trí ngay khi nhận thấy dấu hiệu.


Điều chúng ta có thể làm ngay lúc đó là dừng lại và quay vào kết nối với bản thân, làm tĩnh tâm trí, cảm xúc và cơ thể; cho phép bản thân được thư giãn. Chỉ khi đó ta mới có cái nhìn sáng suốt cho những bước kế tiếp của mình. Sau đó kiểm tra và quan sát guồng việc đang chạy: phân định giá trị, sự quan trọng cũng như tầm ảnh hưởng của nhiệm vụ; chọn lọc giữ hay buông việc gì; giải quyết từng cái một, từ nhỏ đến lớn. Quan trọng nhất chính là làm tăng cảm hứng, động lực và niềm vui trong mọi hoạt động.

Tuy nhiên, về lâu dài cách để phòng ngừa tình trạng quá tải chính là thực hành lối sống cân bằng; suy nghĩ tích cực và hiệu quả; giảm thiểu kỳ vọng và tối giản nhu cầu cuộc sống; trân quý bản thân; dành thời gian tận hưởng và làm những điều mình thích; luyện tập thể thao, ăn uống khoa học, ngủ đủ và ngon giấc; kết nối hoà hợp với những người yêu thương; chấp nhận và hiểu rõ năng lực; thực hành tốt khả năng phân quyền và ủy thác...

Trạng thái quá tải xuất hiện là dấu hiệu bạn cần có sự thay đổi trong cách sắp xếp hiệu quả và cân bằng cuộc sống. Đó là tiếng nói của tâm trí và cơ thể, yêu cầu bạn quay trở lại điều bạn thực sự mong muốn trong cuộc sống là gì và điều chỉnh lại định hướng đúng đắn phù hợp với những ước muốn thầm kín của bản thân. Chỉ khi tâm trí được thoải mái, nhẹ nhàng ta mới có thể đón nhận những điều đến với lăng kính vui tươi, hạnh phúc, tự do, cảm thấy may mắn và đạt được thành công thực sự cả về giá trị xã hội và tinh thần.

Thông điệp nội tâm khi bạn quá tải

Trong giai đoạn những làn sóng đầu tiên của Đại dịch Virus Corona COVID19 vừa qua, thế giới đã ghi nhận tỉ lệ tăng vọt số lượng các y bác sĩ đang đối mặt với hội chứng quá tải từ khối lượng công việc chữa trị cực kỳ lớn mỗi ngày, ngay cả khi họ thuộc những hệ thống y tế hiện đại bậc nhất như Mỹ, Ý, Pháp, Trung Quốc... Họ làm việc liên tục ròng rã nhiều ngày liền chỉ mong cứu sống được bệnh nhân COVID19 nhưng đổi lại là cảm giác bất lực trước sự ra đi nhanh chóng của người bệnh. Cùng với việc bản thân thì luôn trong tình trạng bị phơi nhiễm cao hơn bất cứ ai, hệ quả là nhiều y bác sĩ rơi vào căng thẳng và trầm cảm, thậm chí có người đã tự vẫn hay đột quỵ vì kiệt sức quá độ.

Hội chứng quá tải (Burnout Syndrome) không chỉ là câu chuyện của thế giới thời COVID - mà bất kỳ ai trong chúng ta đều có thể đã và đang trải qua - được biết đến như là một trạng thái kiệt sức cả về mặt thể lý và cảm xúc, dẫn đến cảm giác kém hiệu quả và mất đi sự tự tin bản thân tại một số thời điểm nhất định của cuộc đời.


Sự quá tải hẳn là có nhiều hệ lụy với tất cả chúng ta (đọc thêm "Quá tải là dấu hiệu bạn cần thay đổi") dù trực tiếp hay gián tiếp, tuy nhiên ở một góc nhìn khác, trạng thái này mỗi khi xuất hiện đều đang mang đến cho ta những thông điệp nào đó từ bên trong mỗi người và mong chờ một sự chuyển đổi tích cực từ chủ thể.


Đầu tiên, bạn có đang cân bằng giữa các nhu cầu của xã hội và nhu cầu bản thân?


Phải kể đến chính là về cách sắp xếp 'cân bằng' các vai trò và phương diện trong cuộc sống bạn. Thông thường, để những nhân diện hay lý tưởng được đảm bảo như bản thân 'có năng lực', thành công', 'có giá trị', có trách nhiệm', ta có xu hướng ôm đồm những đòi hỏi và yêu cầu từ người khác, ngại ngùng nói không, cố gắng làm hài lòng tất cả mọi người mà quên mất bản thân mình có thật sự thoải mái và đủ khả năng thực hiện những nhiệm vụ này hay không.


Bạn có chấp nhận và hiểu rõ về năng lực bản thân?


Vì nguồn lực mỗi người trong một thời điểm có hạn, đừng ngại ngần lựa chọn ủy thác, hãy tìm kiếm sự giúp đỡ thậm chí chi trả cho những hỗ trợ nghiệp vụ chuyên môn mà không phải là ưu thế của mình. Hãy làm mạnh khả năng ước tính thời gian, quá trình và tiên liệu kết quả, điều gì cần được ưu tiên và tập trung, điều gì nên để lại thực hiện sau. Chia nhỏ nhiệm vụ và bắt đầu bằng những bước đi đơn giản nhất. Thành tựu của hành động trước sẽ là nhiên liệu động lực cho bước đi kế tiếp của bạn.


Bạn có rõ ràng và nhất quán mục tiêu chưa? Và kỳ vọng có phù hợp với nguồn lực hiện tại đang có?


Không hẳn sự trì trệ là do bạn đang thiếu kỷ luật hay sự quyết tâm mà có lẽ chính từ động lực hành động chưa đủ mạnh để tập trung thực hiện một nhiệm vụ nào đó. Một khi mục tiêu và giá trị chưa được thiết lập một cách rõ ràng, nhất quán, phù hợp với giá trị cốt lõi của bản thân thì sự thoải mái và tình yêu với công việc chưa đủ điều kiện xuất hiện.

Có chăng những mối ràng buộc vô hình đang chì bạn lại khỏi sự thành công của nhiệm vụ?


Những áp lực kéo chì hành động có thể từ những nỗi sợ thất bại hay thậm chí sợ thành công, từ sự hoài nghi về năng lực bản thân trước nhiệm vụ, sợ đánh giá từ người khác lỡ không giống kỳ vọng của họ. Phía sau những nỗi sợ chính là sự kỳ vọng, hãy tìm cách tháo gỡ những kỳ vọng này, đưa bản thân về trạng thái vô lo và cho dù kết quả có thế nào thì đây cũng là việc tôi cần làm và sẽ thực hiện hết khả năng của mình có thể.

Năng lượng của bạn có đang bị lãng phí cho những cảm xúc không đáng có?

Bên cạnh đó, có một sự lãng phí năng lượng không hề nhỏ để có thể tập trung toàn tâm đến từ việc phải gắng sức hoà nhập trong một môi trường hỗn loạn, mối quan hệ hợp tác bất hoà hay một công việc đơn điệu nhàm chán, thậm chí chưa đủ lòng tin về sự khả thi. Điều này cũng khiến bạn dễ dàng chạy theo hoặc bị thu hút bởi những lời kêu gọi của nhiệm vụ khác. Để tránh bị phân tán, hãy tập trung 'chú ý' vào mỗi hành động, cảm nhận dòng năng lượng đang chảy trong từng hơi thở tại giây phút hiện tại, thay vì cứ mãi xáo động với những phán xét và lời nói ồn ào trì hoãn trong tâm tưởng. Khi đó ta mới có đủ sức mạnh điều hướng bản thân tập trung và nhiệm vụ ngay tại thời điểm đó. Ngoài ra giữ bản thân tin tưởng và kiên định nếu nhiệm vụ này đã được xác định là tiên quyết.

Còn khi bạn đang chán nản với việc đang làm, hãy làm mới hay định hướng lại nó; hoặc nếu không có giá trị lớn với bạn, hãy mạnh dạn ủy thác hay thậm chí bỏ qua.

Một mặt khác, đam mê cực đoan cũng có thể gây hại?


Có một kiểu làm việc trông có vẻ tích cực nhưng có tác hại sau đó là làm việc bất kể ngày đêm và mọi thứ xung quanh, bao gồm việc các vai trò xã hội khác bị lãng quên và mọi sự tập trung dồn về một cực. Mọi sự sa đà tâm trí vào nhiệm vụ nào cũng như một cơn nghiện, có thể vắt cạn tâm - lực của bạn một lúc nào đó mà không hề biết. Điều này dẫn đến xu hướng lạm dụng sức khoẻ trong khi cơ thể và não bộ chỉ cung cấp đủ khả năng tập trung và năng lượng nhất định mỗi chu kỳ ngày. Một lời khuyên rất quen nhưng cũng mới cho những ai chưa thực hành nhiều chính là 'vận động cơ thể' bằng các bài tập tại chỗ hoặc đến địa điểm tập, giúp bạn thoát tâm trí tạm thời khỏi công việc. Cùng với việc ngủ nghỉ tốt và điều độ vào mỗi tối, bạn sẽ được sạc lại năng lượng, phục hồi cơ thể, tâm trí cũng nhân đó được sắp xếp dữ kiện thông tin trong ngày một cách hiệu quả. Giải pháp và ý tưởng tốt nhất thường đến khi thân-tâm được thoải mái và nhẹ nhàng nhất.

Sau cùng, bạn có đang bị ép sức hay lạm dụng bản thân?


Hãy quay lại trân quý, nuôi dưỡng tâm hồn và cơ thể, lắng nghe và tôn trọng tiếng nói tự thân, tối giản hoá nhiệm vụ mang lại để có nhiều thời gian thư giãn nhẹ nhàng hơn. Nguyên lý Pareto (theo nhà kinh tế học người Ý Vilfredo Pareto) cho rằng trong nhiều sự kiện, khoảng 80% kết quả là do 20% nguyên nhân gây ra. Theo đó có thể chăng 80% nhiệm vụ bạn gắng thực hiện chỉ mang lại 20% giá trị và ngược lại 20% nhiệm vụ mang đến 80% điều tốt đẹp thực sự dành cho bạn!

Contact

Ho Chi Minh City, Vietnam

  • YouTube
  • Black Facebook Icon
  • Black Instagram Icon

© 2020 by Seed Of Joy