Giải tỏa áp lực từ những khối trở ngại vô hình

Trong tiếng Anh, để diễn đạt một loại cảm xúc xen kẽ giữa sự thờ ơ và nhàm chán, người ta thường dùng từ 'Meh' và có thể đi kèm một cái nhún vai. Có một trạng thái tâm lý nôm na được gọi là 'Feeling Stuck in the Meh', nghĩa là 'Cảm thấy bế tắc trong sự thờ ơ, chán chường'.

Bế tắc xảy ra khi con người không tìm ra được một giải pháp giúp bản thân thoát ra khỏi hoàn cảnh khó khăn hiện tại; chưa đủ động lực để nhóm lửa nhiệt huyết và thúc đẩy hành động; hoặc họ buộc phải làm điều mà họ không hề mong muốn mà chưa có cách để thoái thác. Bên cạnh đó, hiện trạng thực tại chưa đủ khốn khổ để có thể biến thành sức mạnh thay đổi, nhưng cũng chí ít làm cho họ cảm thấy chẳng mấy vui vẻ hay hài lòng về chính mình. Về mặt động lực sống, đây có thể là nơi nguy hiểm nhất trong thước đo trạng thái. Vì trông bề ngoài có vẻ ổn nhưng phía sau là ẩn giấu những cảm xúc tiêu cực tiềm tàng như sợ hãi hoặc lo lắng cao độ trong các hoạt động hàng ngày hay công việc như một cách trốn tránh sự thay đổi đang có xu hướng tăng dần bất ổn.

Sự bế tắc xảy ra có thể từ những tình huống ngắn hạn hay dài hạn, tuy nhiên dù vấn đề nằm ở đâu thì cũng mang cùng những dấu hiệu:

Về mặt dòng chảy sự sống, sự bế tắc tạo ra 'tê liệt và trì trệ'. Dường như việc cảm thấy 'mắc kẹt' trong tình huống khiến ta không thể làm được gì nhiều, mỗi ngày trôi qua không có tiến triển gì mới, việc chồng chất và gánh nặng vấn đề càng lúc càng lớn. Hoặc đã bắt tay hành động nhưng kém hiệu quả thấy rõ, chậm chạp hơn so với trước đây gấp nhiều lần. Ta cảm thấy phải nỗ lực rất vất vả, khó đạt được sự tập trung; cần năng lượng kỷ luật cao mà sự việc thì cứ không suôn sẻ; mất hết lòng nhiệt tình hăng hái; sa vào những thói quen không tốt...

Về mặt cảm xúc: ngột ngạt, mệt mỏi, chán chường, hay uể oải, buồn ngủ, không vui, căng thẳng - cáu gắt - nhạy cảm, ứ đọng suy nghĩ và cảm xúc đến rối trí, ngủ không ngon giấc, thậm chí ăn không ngon miệng, những thú vui giải trí trước đây cũng không thể thỏa lấp được trọn vẹn...

"Bế tắc là một trạng thái rất khó chịu. Chúng ta muốn một điều gì đó mới mẽ và tốt đẹp hơn nhưng không thể buông được những suy nghĩ, niềm tin, thói quen, thậm chí là tư tưởng cũ. Chúng ta mất kết nối với sự vĩ đại của bản thân. Thỉnh thoảng ta biết mình đang mắc kẹt, thỉnh thoảng thậm chí là không nhận ra được. Trong cả hai trường hợp, ta đều phải làm điều gì đó." - Rush Limbaugh (Chính trị gia và người dẫn chương trình nổi tiếng tại Mỹ)

Những khối trở ngại vô hình tinh tế tạo ra bế tắc

1. Mâu thuẫn và sự đan xen rối ren trong vai trò - trách nhiệm - thói quen sống

Sự xung đột giữa cơm áo gạo tiền và lý tưởng, giữa bản thân và người khác, giữa làm theo sự hài lòng nội tại và định kiến xã hội làm bạn loay hoay tại một chỗ mà không xác định được phương hướng.

Mỗi giây phút thế giới vận hành đều tạo ra sự thay đổi và nhiều sự kiện đến nằm ngoài kiểm soát của bạn. Các tình huống từ đâu rơi xuống chen ngang cuộc đời đòi hỏi bạn phải giải quyết tức thời, dẫn đến khó lòng tập trung được vào mục tiêu và ứ đọng kế hoạch đã định sẵn.

Nhiều thói quen sống có hại cho sự thay đổi tích cực. Với số đông người, một trong những vấn đề đến từ chất gây nghiện mang tên 'smartphone' - một sản phẩm của thời đại công nghệ. Thói quen tìm kiếm thông tin trong tik tak (từ thượng vàng hạ cám) đến kết nối dễ dàng ngay tức thời với nhau tạo ra những mặt trái góp phần không nhỏ cho sự trì hoãn những hành động có giá trị thiết thực.



2. Rắc rối về nguồn lực

Có thể bạn đang nỗ lực chuyển mình để trở nên tốt đẹp hơn bằng những nhiệm vụ hay vai trò mới, tuy nhiên mức độ thách thức về năng lực của nhiệm vụ, sức ép về thời gian, người hỗ trợ, khai thác những nguồn ý tưởng đột phá và kỳ vọng đặt ra sau cùng vô tình tạo ra những bế tắc trong bạn. Một số người luôn trong tình trạng quá tải vì đặt nhiều thách thức liên tục, to lớn vào cùng một thời điểm cho bản thân mình.

3. Suy nghĩ tiêu cực và lãng phí

Theo nghiên cứu từ Quỹ Khoa Học Quốc Gia Hoa Kỳ, trung bình trong một ngày, mỗi người tạo ra 12.000 đến 60.000 suy nghĩ, trong đó, có 80% là tiêu cực và 95% là lặp đi lặp lại. Những dạng suy nghĩ này là quái vật hút hết năng lượng của bạn: từ những việc tầm thường cân đường hộp sữa; cho đến không hoà hợp với ai đó, tổ chức thoái trào; cảm xúc nhức nhối từ quá khứ hiện về; đến cả những suy diễn nếu thành công hay không thành công họ sẽ nói gì về mình. Tệ hơn là cả những câu nói nhấn chìm bản thân kiểu như 'tôi không làm được đâu', 'không phải chuyên môn của tôi', 'tôi đang không ổn'...

4. Sự cầu toàn

Nhiều điều trong cuộc sống đang diễn ra trong tình trạng bất hoàn hảo. Trong khi ta lại rất muốn làm tốt, xuất sắc nhiều thứ cùng một lúc, đòi hỏi phải nỗ lực cao độ và vất vả để giữ mọi thứ trong tầm kiểm soát.

Ngoài ra sự cầu toàn còn thể hiện trong cách ta cứng nhắc theo một hướng cố định, và khi bị bẹp dí trong tảng đá của trở ngại, ta không còn cách nào khác là dừng lại vô thời hạn. Cho đến khi bản thân sáng suốt nhận ra mình có những lựa chọn không duy nhất một hướng, ta sẽ có được giải pháp tốt đẹp cho tình huống.

5. Bế tắc ngay chính trong sự sa đà vào một nhiệm vụ.

Nghịch lý là khi ta tập trung năng lượng vào một sự kiện càng nhiều thì càng cần thời gian để thoát ra nhiều hơn so với các hoạt động khác. Bạn tôi sau khi dồn hết tâm trí sức lực vào trong một dự án, anh ấy phải mất hai tuần mới có thể xả hết năng lượng để có thể đưa mình toàn tâm vào dự án khác. Người nghệ sĩ diễn giỏi và nhập tâm đến độ sau hạ màn có người phải đi vòng quanh sân khấu liên tục hàng nhiều giờ liền mới có thể xả phần lớn cảm xúc trong vai diễn của mình. Điều này đòi hỏi khả năng hiểu rõ bản thân và cho phép mình một khoảng thời gian phục hồi nhất định khi hoàn thành nhiệm vụ.

Gợi ý quy trình để giải toả các khối lực cản vô hình

Bước 1: "Dừng lại"

Cứ như thể bạn bật chế độ 'shut down' (tắt nguồn) mọi thứ, quan sát dòng lưu thông của hơi thở, cho phép cơ thể, năm giác quan nghỉ ngơi và thư giãn, chỉ còn lại sự tĩnh lặng bên trong và bắt đầu quan sát sự việc bằng tâm trí của mình.


Bước 2: "Nâng tầm nhìn lên cao" trong vai trò người 'quan sát tách rời'

Từ trên cao, hãy nhìn vào bạn bên dưới và khám phá xem điều gì đang thực sự ngăn bạn không hành động. Đặt mình thoát ra khỏi ý nghĩ hay cảm xúc tiêu cực và nhìn nhận rõ ràng về các khối trở ngại hay bế tắc. Có những lực đẩy hay lực cản hành động nào khiến đình trệ hay sự kém hiệu quả xảy ra hoặc thậm chí có những rắc rối đang phát sinh từ đó?

Trong một chuỗi nghiên cứu, các chuyên gia làm một phép so sánh tác động của các sự kiện đau buồn, lo lắng, giận dữ trong quá khứ từ hai góc nhìn khác nhau: đắm chìm vào đó hoặc quan sát tách rời. Kết quả cho thấy rằng nhóm người 'quan sát tách rời' ít trải nghiệm tái hiện lại cảm xúc tiêu cực, và có những suy nghĩ với cái nhìn đã thay đổi sang chiều hướng tươi mới và sáng suốt hơn (thấu hiểu tại sao bản thân hay người khác cư xử như vậy...), và ít bị tái lại cảm xúc về sự kiện trong tuần kế tiếp. Tương tự với thí nghiệm về hình dung tương lai, họ nhìn chúng như thử thách thay vì mối đe doạ; ít có dấu hiệu lo lắng hơn (nhịp tim, huyết áp).

Hãy đặt tên cho đối tượng quan sát là 'anh ấy', 'cô ấy', 'bạn' (ngôi thứ 3 và 2) thay cho 'tôi' (ngôi thứ nhất). Khi nhìn bằng tâm thế của người khác, không phải 'tôi' hay 'của tôi', trong hầu hết các trường hợp, ta dễ có cái nhìn sáng suốt về vấn đề hơn người trong cuộc. Đồng thời, ta không còn bị chi phối bởi những yếu kém hay cảm xúc tiêu cực làm thiếu đi tính khách quan và hợp lý.

Các nhà nghiên cứu đã thử nghiệm điều này bằng cách yêu cầu những người tham gia chuẩn bị tâm lý gặp gỡ một người mới. Có hai nhóm làm thực nghiệm. Một nhóm được yêu cầu dùng 'I' hoặc 'Me' (tôi) và nhóm còn lại sử dụng 'tên riêng' hoặc không phải ngôi thứ nhất khi giao tiếp. Họ được sắp xếp gặp một người khác giới. Kết quả cho thấy nhóm không dùng 'I' hay 'Me' ít lo lắng, bối rối hơn so với nhóm xưng 'tôi'.

Bước 3: Hành động 'từng bước nhỏ' tháo gỡ mỗi nút thắt một

Để không áp lực và nản chí, hãy chỉ tập trung vào chặng đường phía trước và đỉnh núi kế tiếp cần chinh phục. Chia nhỏ công việc và không cố ép bản thân tiến độ gấp rút trong điều kiện lý tưởng, vì thường càng gấp càng rối và luôn có phát sinh. Mọi thứ cần có trình tự và thời gian thực hiện.

Bước 4: Luôn 'chú ý' trong khi hành động

Buông những kỳ vọng cố hữu: Tôi vẫn vui cho dù thế nào vì thành tựu ấy dù nhỏ hay to là kết quả phù hợp nhất với mọi nguồn lực hiện tại. Ngay cả sự hình dung của bản thân về kết quả mỗi một ngày đã có thể khác, huống chi cái ta nghĩ là tốt đẹp chưa chắc phù hợp với toàn vũ trụ thời điểm đó.

Đối mặt nỗi sợ: Thường thì con người hay tránh né những điều khiến mình lo lắng. Nhược điểm của điều này chính là ta từ chối cơ hội vượt qua nỗi sợ để trở nên mạnh mẽ. Nên nỗi sợ về những điều tương tự cứ ở đó, và rút cạn năng lượng tích cực giúp ta thay đổi. Những lúc này, ta đang tự đánh bại chính mình. Hãy chiến thắng nỗi sợ trong bạn.

Bước 5: Tin tưởng vào chiến thắng

Sau khi đã tính toán cách phù hợp nhất, tin tưởng 1000% bản thân sẽ làm được và không ngại ngần tìm sự hỗ trợ. Chúng ta không sống một mình trên thế giới này phải không?

Bước 6: Xả bỏ năng lượng đúng thời điểm và đúng cách

Hãy tìm cách gỡ bỏ tâm trí sau mỗi bước hoàn thành của nhiệm vụ và dành thời gian phục hồi cho bước kế tiếp. Nguồn lực tập trung càng cao, năng lượng tích tụ càng nhiều, càng cần thời gian xả nhiều. Các cách giải phóng năng lượng tích tụ: vận động thể thao, tắm, ngủ nghỉ, nghe nhạc yêu thích, thưởng một phần quà nhỏ cho bản thân và bất cứ điều gì lành mạnh, không lôi kéo tâm trí bạn tràn ngập trong vấn đề không có ích khác.

Bước 7: Ăn mừng thành tựu

Hãy chúc mừng bản thân, vui vẻ hân hoan với thành tựu. Những cây non của nhiệm vụ đã tăng được thêm chiều cao mỗi ngày, hành động đã có kết quả là động lực cho bước tiến mới của ngày mai.

---

Có lẽ bạn đã cảm thấy bế tắc trong một khoảng thời gian, nhưng cũng có lẽ đó là một phần của quá trình. Cuộc sống không nhất thiết cứ phải hoàn hảo mới có thể tươi đẹp tuyệt vời. Xin khép lại bằng câu nói của Emily Maroutian, tác giả nổi tiếng người Mỹ với những đầu sách về Phát triển bản thân:

"Bạn thực ra không bị bế tắc. Bạn chỉ đang gắn bản thân vào một kiểu hành xử nhất định vì chúng hiệu quả với bạn trong quá khứ. Nhưng những cách hành xử ấy đang trở nên có hại hơn là có ích. Lý do bạn không thể tiến về phía trước bởi vì bạn đang áp dụng công thức cũ vào một cấp độ mới cuộc đời mình. Hãy thay đổi công thức để tạo ra những kết quả khác biệt!"

Tài liệu tham khảo

------

https://themonkeytherapist.com/feeling-stuck/

https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-mindful-self-express/201812/feeling-stuck-or-anxious-change-your-story-move-forward

Contact

Ho Chi Minh City, Vietnam

  • YouTube
  • Black Facebook Icon
  • Black Instagram Icon

© 2020 by Seed Of Joy